Winona Ryder

Winona Laura Horowitz 29 oktyabr 1971-ci ildə ABŞ-ın Minnesota ştatının Winona şəhərində dünyaya gəlib. İncəsənət və ədəbiyyatla iç-içə olan bir ailədə, hippi mədəniyyətinin və intellektual çevrənin içində böyüyüb. Ailəsi o, yeddi yaşında olarkən Şimali Kaliforniyada elektrik və televiziyanın olmadığı bir kommunaya köçüb. On yaşında ailəsi ilə birlikdə Kaliforniyanın Petaluma şəhərinə yerləşdikdə, Amerika Kino Konservatoriyasında (American Conservatory Theater) aktyorluq dərsləri almağa başlayıb. Kino dünyasına 1986-cı il istehsalı olan "Lucas" filmi ilə qədəm qoyub. Lakin ona əsl şöhrətin qapısını açan rol, 1988-ci ildə Tim Burtonun fantastik komediyası olan "Beetlejuice" (Beterböcek) filmində canlandırdığı qotik gənc Lydia Deetz obrazı olub. Bu rol onun qaranlıq və maraqlı obrazları canlandırmaq sahəsindəki istedadını ortaya qoyub. Dərhal sonra, 1989-cu ildə kult klassikaya çevrilən "Heathers" (Ölümcül Oyun) filmindəki Veronica Sawyer rolu ilə öz nəslinin ən önəmli gənc ikonalarından birinə çevrilib. 1990-cı illər Ryderin karyerasının zirvə dövrü olub. 1990-cı ildə yenə Tim Burton ilə işlədiyi "Edward Scissorhands" (Makas Eller) filmində Johnny Depp ilə baş rolu bölüşüb. Bu onillikdə "Bram Stoker's Dracula" (1992), "The Age of Innocence" (Masumiyet Çağı) (1993) və "Little Women" (Küçük Kadınlar) (1994) kimi tənqidçilərin rəğbətini qazanmış nüfuzlu filmlərdə rol alıb. "Masumiyet Çağı"ndakı rolu ilə "Ən yaxşı ikinci plan qadın oyunçusu" nominasiyasında "Qızıl Qlobus" qazanıb və "Oskar"a namizəd göstərilib. "Küçük Kadınlar" filmindəki Jo March performansı ilə isə "Ən yaxşı qadın oyunçu" nominasiyasında daha bir "Oskar" namizədliyi əldə edib. Bu dövrdə, həmçinin "Reality Bites" (1994) və eyni zamanda prodüserliyini də öz üzərinə götürdüyü "Girl, Interrupted" (Aklım Karıştı) (1999) filmləri ilə X nəslinin simvolik aktrisalarından biri kimi tanınıb. 2000-ci illərin əvvəllərində yaşadığı şəxsi problemlər və bir oğurluq hadisəsi səbəbindən medianın diqqət mərkəzində qalan Ryder karyerasına bir müddət fasilə verib. Bu dövrdən sonra kinoya daha çox müstəqil filmlər və ikinci plan rollarla qayıdıb ("A Scanner Darkly" 2006, "Star Trek" 2009, "Black Swan" 2010). Karyerasında möhtəşəm bir dönüş yaşamasına səbəb olan rol isə 2016-cı ildə başlayan Netflix-in fenomen serialı "Stranger Things" olub. Serialda canlandırdığı, itkin düşən oğlunu tapmaq üçün fövqəltəbii güclərə qarşı mübarizə aparan ehtiraslı və narahat ana Joyce Byers obrazı onu yeni nəsil tamaşaçılarla tanış edib, "Qızıl Qlobus" və "SAG" mükafatlarına namizəd göstərilərək aktyorluq istedadını bir daha sübut etməsini təmin edib.