Hayao Miyazaki

Hayao Miyazaki (5 yanvar 1941-ci il təvəllüdlü), bir çox populyar anime filminin tanınmış rejissoru və animatoru olan yapon manqa sənətçisidir. Yarım əsri əhatə edən karyerası boyu Miyazaki animasiya filmləri prodüseri kimi beynəlxalq aləmdə böyük rəğbət qazanmış və Isao Takahata ilə birlikdə animasiya studiyası və istehsalat şirkəti olan Studio Ghibli-ni təsis etmişdir. Miyazaki filmlərinin uğuru onu amerikalı animator Walt Disney, ingilis animator Nick Park və hərəkətin tutulması (Motion Capture) animasiyasının öncülü Robert Zemeckis ilə müqayisələrə yol açmış və Time jurnalı tərəfindən dünyanın ən nüfuzlu insanlarından biri kimi göstərilmişdir. Miyazaki karyerasına Toei Animation-da "Gulliverin Ayın o tayına səyahəti" filmi üçün ara rəssam kimi başlamış və sonda filmin finalına çevrilən öz ideyalarını irəli sürmüşdür. On il ərzində animasiya sektorunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmış və 1979-cu ildə nümayiş olunan ilk tammetrajlı filmi "Lupin III: Cagliostro Qəsri"ni rejissor kimi ərsəyə gətirmişdir. Növbəti filmi "Küləklər vadisinin Nausicaä-sı"nın uğurundan sonra Studio Ghibli-ni qurmuş və "Şahzadə Mononoke"yə qədər bir çox tammetrajlı film istehsal etmiş, daha sonra müvəqqəti olaraq təqaüdə çıxmışdır. Miyazakinin filmləri Yaponiyada uzun müddətdir həm kommersiya, həm də tənqidi uğur qazansa da, Miramax 1997-ci il istehsalı olan "Şahzadə Mononoke" filmini yayımlayana qədər Qərbdə böyük ölçüdə tanınmırdı. "Şahzadə Mononoke" Yaponiyada ən çox gəlir gətirən film olmuş (1997-ci il istehsalı olan "Titanik" filmi tərəfindən keçilənə qədər) və Yaponiya Akademiya Mükafatlarında "İlin filmi" mükafatını qazanan ilk animasiya filmi olmuşdur. Miyazaki "Ruhların qaçışı" ilə animasiyaya geri qayıtdı. Film Yaponiya prokatında "Titanik"in satışlarını geridə qoydu, Yaponiya Akademiya Mükafatlarında "İlin filmi" mükafatını qazandı və Amerika Akademiya Mükafatı (Oskar) qazanan ilk anime filmi oldu. Miyazakinin filmləri adətən bəşəriyyətin təbiət və texnologiya ilə münasibəti, eləcə də pasifist əxlaqı qoruyub saxlamağın çətinliyi kimi təkrarlanan mövzuları əhatə edir. Miyazakinin feminizmini əks etdirən filmlərinin qəhrəmanları çox vaxt güclü, müstəqil qızlar və ya gənc qadınlardır. Miyazaki kapitalizmin və qloballaşmanın açıq sözlü tənqidçisidir. "Cagliostro Qəsri" və "Göydəki qala" kimi iki filmində ənənəvi mənfi personajlar yer alsa da, "Nausicaä" və ya "Şahzadə Mononoke" kimi digər filmlərində xilaskar keyfiyyətlərə malik, mənəvi cəhətdən birmənalı olmayan düşmən obrazları təqdim edir.