Lee Strasberg

İsrael "Lee" Strasberg 17 noyabr 1901-ci ildə Avstriya-Macarıstan İmperiyasının (hazırda Ukrayna) Budaniv şəhərində yəhudi ailəsində dünyaya gəlib. Yeddi yaşı olanda ailəsi ilə birlikdə Amerika Birləşmiş Ştatlarına köçərək Nyu-Yorkun Lower East Side bölgəsində məskunlaşıb. Gəncliyində teatra olan həvəsi həvəskar tamaşalarla başlasa da, 1920-ci illərin əvvəllərində Konstantin Stanislavskinin Moskva İncəsənət Teatrının qastrol səfərini izləməsi onun sənətə baxışını kökündən dəyişdi. Stanislavskinin sistemindən dərindən təsirlənən Strasberg 1931-ci ildə Harold Clurman və Cheryl Crawford ilə birlikdə əfsanəvi Group Theatre-ı qurdu. Burada Stanislavskinin təlimlərini Amerika teatrına uyğunlaşdıraraq "Metod Oyunçuluğu" (Method Acting) kimi tanınacaq texnikanın təməlini qoydu. 1947-ci ildə qurulan Actors Studio-ya 1951-ci ildə bədii rəhbər kimi qoşulan Strasberg bu qurumu dünyanın ən nüfuzlu aktyorluq emalatxanalarından birinə çevirdi. İnkişaf etdirdiyi "Metod" texnikası aktyordan obrazın emosional dərinliyinə çatmaq üçün öz şəxsi xatirələrindən, travmalarından və "emosional yaddaşından" istifadə etməyi tələb edirdi. Bu inqilabi yanaşma James Dean, Marlon Brando, Marilyn Monroe, Paul Newman, Al Pacino, Robert De Niro və Dustin Hoffman kimi kino tarixini dəyişən əfsanəvi aktyorların yetişməsinə səbəb oldu. Strasberg tələbələri üzərindəki mütləq hakimiyyəti və tələbkar üslubu ilə həm heyranlıq doğuran bir "quru", həm də mübahisəli bir fiqur oldu. Xüsusilə Marilyn Monroe ilə qurduğu yaxın münasibət və Monroe-nun mirasını ona vəsiyyət etməsi uzun müddət müzakirə mövzusu oldu. Ömrünün böyük hissəsini təlimçiliyə həsr edən Strasberg kamera önündə nadir hallarda görünürdü. Lakin 73 yaşında keçmiş tələbəsi Al Pacinonun təkidi ilə Francis Ford Coppolanın şah əsəri olan "Baba II" (The Godfather Part II) (1974) filmində oynamağa razılıq verdi. Bu filmdə canlandırdığı xəstə və manipulyativ mafiya babası Hyman Roth rolu ona "Ən yaxşı ikinci plan aktyoru" nominasiyasında Oskar namizədliyi qazandırdı. Sonrakı illərdə "Cassandra Geçidi" (The Cassandra Crossing) (1976) və "...Ve Herkes İçin Adalet" (...And Justice for All) (1979) kimi ekran işlərində də rol aldı. Mirasını institusionallaşdırmaq üçün Nyu-York və Los-Ancelesdə Lee Strasberg Teatr və Film İnstitutunu qurdu. Lee Strasberg 17 fevral 1982-ci ildə Nyu-Yorkda 80 yaşında keçirdiyi ürək tutması nəticəsində vəfat edib.