Michael Jeter

Michael Edward Jeter 26 avqust 1952-ci ildə ABŞ-ın Tennessi ştatının Lourensburq şəhərində dünyaya gəlib. Memfis Dövlət Universitetində əvvəlcə tibb təhsili almağa başlasa da, aktyorluğa olan böyük həvəsi qısa müddətdə üstün gəlib və təhsilini teatr sahəsinə yönəldib. Məzun olduqdan sonra aktyorluq karyerasına peşəkar istiqamət vermək üçün Nyu-Yorka köçüb və teatr səhnələrində təcrübə qazanmağa başlayıb. Karyerasının ilk illərində "Off-Broadway" tamaşalarında və müxtəlif televiziya seriallarında kiçik rollar alan Jeter, çevik bədən dili və yüksək fiziki komediya bacarığı ilə qısa müddətdə diqqətləri üzərinə çəkməyi bacarıb. Sektorundakı əsl və ən böyük uğurunu Brodveydə səhnələşdirilən "Grand Hotel" müziklındəki çıxışı ilə qazanıb. Bu qeyri-adi performansı ona 1990-cı ildə müzikl kateqoriyasında "Ən yaxşı ikinci plan aktyoru" nominasiyasında nüfuzlu "Tony" mükafatını qazandırıb. Teatr səhnəsindəki bu böyük uğur ona televiziya və kino dünyasının qapılarını ardınacan açıb. 1990-cı illərin əvvəllərində yayımlanan hit komediya serialı "Evening Shade"də (1990-1994) canlandırdığı riyaziyyat müəllimi Herman Staylz obrazı ilə geniş kütlələrə tanınıb və bu rolu ilə 1992-ci ildə "Primetime Emmy" mükafatının sahibi olub. Kino dünyasında isə karyerası boyu adətən eksentrik, sevimli və ya faciəvi ikinci plan obrazlarını böyük bir incəliklə canlandırıb. Terri Gilliamın "Balıqçı kral" (The Fisher King) (1991) filmindəki unudulmaz kabare müğənnisi performansı böyük bəyəni toplayıb. 1995-ci ildə ekranlara çıxan və kassada rekordlar qıran post-apokaliptik döyüş filmi "Su dünyası"nda (Waterworld) eksentrik ixtiraçı "Old Gregor" obrazına həyat verərək beynəlxalq səviyyədə tanınmasını zirvəyə çatdırıb. Karyerasının ən ikonik, təsirli və yadda qalan performansını isə Frenk Darabontun rejissoru olduğu Stiven Kinq uyğunlaşdırması "Yaşıl yol" (The Green Mile) (1999) filmində nümayiş etdirib; siçanı cənab Jingles ilə qurduğu emosional bağla tamaşaçını dərindən təsirləndirən edam məhbusu Eduard Delakrua obrazı ilə kino tarixinə düşüb. 2000-ci illərdə kassa rekordçusu "Yura parkı III" (Jurassic Park III) (2001) və Kevin Kostner ilə yenidən bir araya gəldiyi vestern filmi "Uzaq üfüqlər" (Open Range) (2003) kimi böyük Hollivud layihələrində önəmli xarakter rollarını ifa etməyə davam edib. Yetkinlər üçün nəzərdə tutulan bu dramatik rollarla yanaşı, ikonik uşaq proqramı "Susam küçəsi"ndə (Sesame Street) cənab Nudlın qardaşı cənab Nudl obrazını canlandıraraq tamamilə fərqli və daha gənc tamaşaçı kütləsinin də sevgisini qazanıb. Son layihələrindən biri olan və ölümündən sonra nümayiş olunan Robert Zemekisin imzası ilə "Qütb ekspresi" (The Polar Express) (2004) animasiya filmində Smokey və Stimer obrazlarına hərəkət tutma (motion capture) texnologiyası ilə həyat verib. Səhnə və ekranın ən istedadlı, ən sevilən xarakter aktyorlarından biri kimi qəbul edilən Maykl Jeter 30 mart 2003-cü ildə Los-Ancelesdəki evində keçirdiyi epileptik tutma nəticəsində 50 yaşında dünyasını dəyişib.