Charlie Chaplin

Charles Spencer Chaplin 16 aprel 1889-cu ildə İngiltərənin London şəhərində dünyaya gəlib. Musiqili zal artisti olan valideynlərinin yolunu davam etdirən Chaplin atasının ailəni erkən yaşda tərk etməsi və anasının ciddi psixoloji problemləri səbəbindən olduqca çətin və yoxsul bir uşaqlıq keçirib. Həyatda qala bilmək üçün yetimxanalarda böyüyən və kiçik yaşlarında London küçələrində müxtəlif işlərdə çalışan aktyor səhnəyə uşaq yaşlarında addım atıb. Müxtəlif rəqs və komediya truppalarında çalışdıqdan sonra nüfuzlu Fred Karno komediya truppasına qoşulub və bunun sayəsində 1910-cu ildə ilk dəfə Amerika Birləşmiş Ştatlarına qastrol səfərinə çıxaraq həyatının dönüş nöqtəsini yaşayıb. Amerikadakı səhnə çıxışları ilə diqqət çəkən Chaplin 1914-cü ildə Keystone Studios ilə müqavilə bağlayaraq kinoya addım atıb. Elə həmin il "Kid Auto Races at Venice" filmində ilk dəfə tamaşaçı qarşısına çıxardığı; enli şalvarı, dar pencəyi, böyük ayaqqabıları, melon şlyapası, əsası və özünəməxsus yerişi ilə kino tarixinin ən böyük əfsanələrindən birinə çevriləcək ikonik "Şarlo" (The Tramp) obrazını yaradıb. Səssiz kino dövrünə damğasını vuran bu bənzərsiz xarakter onu qısa müddətdə qlobal bir fenomena çevirdi. Chaplin Essanay, Mutual və First National studiyaları ilə ard-arda çalışaraq öz filmlərinin təkcə baş rolunu deyil, həm də rejissorluğunu, ssenaristliyini və prodüserliyini öz üzərinə götürərək əsl kino dahisi olduğunu sübut etdi. 1919-cu ildə Mary Pickford, Douglas Fairbanks və D.W. Griffith ilə birlikdə əfsanəvi istehsal şirkəti United Artists-i quraraq kino sənayesində tam müstəqilliyini elan etdi. Chaplinin misilsiz karyerasının ən unudulmaz əsərləri arasında duyğu və komediyanı mükəmməl şəkildə birləşdirdiyi "Yumurcak" (The Kid) (1921), "Altına Hücum" (The Gold Rush) (1925) və səsli kinoya keçid dövründə səssiz filmlərin universal dilini müdafiə etdiyi şah əsərləri "Şəhər İşıqları" (City Lights) (1931) ilə "Müasir Zamanlar" (Modern Times) (1936) yer alır. İlk tam səsli filmi olan və faşizmi sərt şəkildə tənqid etdiyi əfsanəvi əsəri "Şarlo Diktator" (The Great Dictator) (1940) ilə siyasi mövqeyini və bədii cəsarətini bir daha gözlər önünə sərdi. 1950-ci illərin əvvəllərində Amerikadakı McCarthy dövrünün siyasi atmosferi səbəbindən kommunist simpatiyası olmaqda günahlandırılan və FBI tərəfindən ciddi təzyiqlərə məruz qalan Chaplin 1952-ci ildə "Səhnə İşıqları" (Limelight) filminin premyerası üçün İngiltərəyə gedəndə ABŞ-a giriş qadağası aldı. Bundan sonra o, ömrünün qalan hissəsini keçirəcəyi İsveçrəyə yerləşdi. İllər sonra, 1972-ci ildə Akademiya Mükafatlarında (Oscar) kino sənətinə verdiyi əvəzsiz töhfələrə görə xüsusi fəxri mükafat almaq üçün Amerikaya qayıdanda Oscar tarixinin ən uzun ayaqüstü alqışlanan şəxsi kimi sektoru ilə tarixi bir barışma yaşadı. Dünyanın gəlib-keçmiş ən böyük sənətkarlarından biri kimi qəbul edilən əfsanəvi aktyor və rejissor 25 dekabr 1977-ci ildə İsveçrənin Corsier-sur-Vevey qəsəbəsindəki evində yuxuda ikən keçirdiyi iflic nəticəsində 88 yaşında vəfat edib.